Workshops

Tijdens het symposium neemt u deel aan drie interactieve thema-workshops. Hieronder vindt u een overzicht van de thema’s waaruit u kunt kiezen, met daarbij vermeld de (in)leiders van de workshops.

1. Bemoeizorg

Spreker-DulkKan bemoeizorg goede zorg zijn?

Bemoeizorg is het ongevraagd hulp geven aan de cliënt terwijl de cliënt laat zien dat hij het niet met de hulp eens is. Het VUmc heeft samen met Odion en Raad op Maat een handreiking ontwikkeld over hoe om te gaan met de zorg die de begeleider nodig vindt terwijl de cliënt dat niet wil. In deze workshop willen we het stappenplan uit de handreiking gebruiken aan de hand van casuïstiek en de discussie voeren of bemoeizorg goede zorg zou kunnen zijn.

Download presentatie.

Loes den Dulk is directeur van Stichting Raad op Maat. Zij leidt deze workshop samen met Jolene van Duin en Gerdien Rebel van Stichting Odion.

 

2. Methodieken moreel beraad I (Dr. Frouk Weidema)

Spreker-WeidemaVragen stellen: nieuwsgierigheid als morele competentie

In deze workshop oefenen we, aan de hand van casuistiek van de deelnemers, in het stellen van feitelijke vragen. Op die manier train je jezelf om je oordeel uit te stellen en nieuwsgierig te zijn naar de ander. Vragen stellen is behulpzaam – of zelfs een voorwaarde – om tot een oordeel te komen bij morele kwesties in je eigen praktijk. Het vormt het hart van de dialoog. Daarnaast is een goede stijl van vragen stellen voor iedere medewerker een enorme hulpbron in je dagelijkse contact met collega’s, cliënten en naasten.

Dr. Froukje Weidema is ethica en werkzaam binnen het VUmc Metamedica, Amsterdam

3. Dilemma’s rond vertegenwoordiging (Dr. Dorothea Touwen)

Spreker-TouwenVertegenwoordiging en belangenbehartiging: de rol van familie in het nadenken over de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking

Mensen leven in nauwe verbondenheid met elkaar en dat geldt ook voor mensen met een verstandelijke beperking. De band met en de afhankelijkheid van ouders en andere naasten blijft vaak langer en intensiever. Dat betekent dat familie en naasten een sterke inbreng kunnen hebben in het bepalen van wat er gebeuren moet. Familie en zorgverleners moeten dus overleggen en afstemmen. Soms echter kunnen belangen met elkaar botsen, zeker als ze zo verstrengeld zijn. In deze workshop zal aan de hand van casus de rol van familieleden als vertegenwoordiger en belangenbehartiger geanalyseerd en doordacht worden. Op deze manier zullen handvatten geboden worden hoe de verschillende perspectieven te combineren en hoe de kans op een gezamenlijke visie op wat goed is om te doen, te vergroten.

Download presentatie .

Dr. Dorothea P. Touwen is docent en onderzoeker medische ethiek bij het Leids Universitair Medisch Centrum, sectie Ethiek en Recht van de Gezondheidszorg.

4. Dilemma’s rond genetica (Dr. Eline Bunnik)

Spreker-Bunnik  Ethische kwesties rond voorspellend genetisch testen bij verstandelijk beperkte patiënten

Dankzij razendsnelle ontwikkelingen van de genetische technologie, kunnen erfelijke aandoeningen al worden vastgesteld voordat de patiënt symptomen ontwikkelt. Omdat voorspellende genetische tests worden aangeboden aan mensen die op dat moment in principe lichamelijk gezond zijn, is het van belang dat zij een geïnformeerde keuze kunnen maken. Willen zij wel weten dat zij in de toekomst ziek zullen worden? Mensen met een verstandelijke beperking kunnen zo’n keuze mogelijk niet maken. Wie moet er dan beslissen over het wel of niet laten uitvoeren van een voorspellende genetische test? En op grond van welke overwegingen? In deze workshop zullen we aan de hand van casuïstiek, op een interactieve manier, de belangrijkste ethische argumenten bespreken voor en tegen voorspellend genetisch testen bij mensen met een verstandelijke beperking.

Download presentatie

Eline Bunnik is postdoctoraal onderzoeker bij het Erasmus MC

5. Dilemma’s rond kinderwens (Dr. Gert Olthuis)

Spreker-OlthuisWat als ze kinderen willen?
Ethische dilemma’s rond de kinderwens van mensen met een verstandelijke beperking


Nu mensen met een verstandelijke beperking benaderd worden vanuit een burgerschapsparadigma, doemen lastige ethische dilemma’s op. Participatie in de samenleving staat weliswaar voorop, maar vaak is enige ondersteuning om de bijbehorende rechten plichten uit te oefenen onontbeerlijk. In deze workshop komt een van de meest netelige kwesties aan de orde; de kinderwens van mensen met een verstandelijke beperking. We staan stil bij de morele context waarin deze kinderwens actueel is geworden, maar gaan vooral samen aan de slag op basis van eigen ideeën en denkbeelden en casuïstiek. Wat vinden we ervan als ze kinderen willen?

Download presentatie

Dr. Gert Olthuis is Universitair docent Medische Ethiek in het RadboudUMC en hoofdredacteur van het Tijdschrift voor Gezondheidszorg & Ethiek (TGE)

6. Methodieken moreel beraad II (Drs. Mariël Kanne)

Spreker-KanneEthische dilemma’s als aanknopingspunt voor goede zorg

In de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking word je als zorgverlener dagelijks met ethische dilemma’s geconfronteerd. Regie over het eigen leven is belangrijk, maar vertrouw je dat toe aan je cliënt? Jij vindt het belangrijk om tijd te steken in de relatie met je cliënten, maar je organisatie vindt dat je efficiënter moet werken. Het lastige van een dilemma is dat je altijd moet kiezen uit twee kwaden. Wat kies je dan? Met wiens belangen houd je rekening? Welke waarden en normen spelen een rol in je overwegingen en welke wegen het zwaarst?
Als je een moreel dilemma eens goed samen met anderen bekijkt, blijkt het soms helemaal geen dilemma (meer) te zijn. Doordat je nieuwe perspectieven krijgt, komt een oplossing in zicht. Dit geeft houvast bij het beroepsmatig handelen en vermindert de ‘last’ die op je schouders drukt.

De publicatie Moresprudentie in de praktijk waarmee het Moresprudentieproject eind 2014 werd afgerond is gratis te downloaden via de website www.eburon.nl
1) ga naar Uitgaven
2) kies dan Ebooks
3) zoek de titel op onder Gratis Ebooks

Drs. Mariël Kanne is docent Ethiek en supervisor aan de Hogeschool Utrecht, Instituut voor Verpleegkundige Studies

7. Stoomcursus denken over ethiek voor professionals (Drs. Menno de Bree)

Spreker-DeBreeHoe kun je op een aansprekende en laagdrempelige manier goed ethiekonderwijs aanbieden? In het UMC Groningen hebben we, na jaren experimenteren, een aantal didactische modellen ontwikkeld die goed aan lijken te slaan bij (naar eigen zeggen) ‘praktisch’ ingestelde studenten en professional, zonder achtergrond of speciale belangstelling in ethiek of filosofie. Ik zal er tijdens deze lezing een aantal behandelen.

Drs. Menno de Bree is als docent filosofie en ethiek verbonden aan het Universitair Medisch Centrum Groningen. Hij won voor zijn werk meerdere onderwijsprijzen. Samen met Eite Veening schreef hij ‘Handleiding moreel beraad. Praktische gids voor zorgprofessionals’ (tweede, herziene editie in 2016)

8. Dilemma’s rond domotica (Dr. Alistair Niemeijer)

Spreker-NiemeijerDe ethische grenzen van technologie in de langdurige zorg

Verschillende zorgsectoren staan steeds meer onder druk. Een vergrijzende samenleving, groeiende personeelstekorten, bezuinigingen en een terugtrekkende overheid maken het steeds moeilijker om goede zorg voor (kwetsbare) anderen te borgen. Naast de steeds complexer wordende medische technologie zouden andere nieuwe technologische innovaties hier een uitkomst kunnen bieden. Tegelijkertijd roept de toepassing van dit soort technologie ook ethische, juridische en praktische vragen op. Maken ze het werk wel effectiever? Bieden ze (meer) veiligheid? Wat betekent de toepassing dergelijke technologie voor de zorgrelatie als deze meer op afstand komt te staan? Wetgeving en normatieve richtlijnen ontbreken vaak nog, waardoor het werkveld geen houvast heeft ten aanzien van nieuwe toepassingen. Tijdens deze workshop worden deze vraagstukken aan de hand van onderzoeksbevindingen, casuïstiek,  oefeningen  en een ethische inleiding over de inherente normativiteit van technologieën gepresenteerd.

Download presentatie

Dr. Alistair Niemeijer is Universitair Docent aan de Universiteit voor Humanistiek

9. Dilemma’s rond levenseindebeslissingen (Suzanne van de Vathorst)

Spreker-VathorstDoen en laten, professioneel handelen rond het levenseinde

In een groot percentage van de sterfgevallen nemen artsen beslissingen rondom het levenseinde. Deze beslissingen lopen uiteen van laten (bijv. niet reanimeren, geen antibiotica, geen ic) tot doen (bijv. opvoeren pijnstilling, sederen, en in een heel enkel geval HBZ en euthanasie). Welke overwegingen spelen daarbij een rol, hoe kan het belang van de patiënt het beste gediend worden, wat zijn de morele grenzen?
We gaan actief aan de slag, met een aantal vignetten. Aan de hand van concrete voorbeelden proberen we de juridische en ethische overwegingen in beeld te krijgen, en daarbij steeds vast te stellen wat de individuele ruimte voor de arts is, en wat tot zijn/haar professionele taak behoort en daarmee zeker gewaarborgd dient te zijn.

Download presentatie

Suzanne van de Vathorst is hoogleraar aan het Erasmus MC en AMC.

10. Managementdilemma’s (Drs. Marcia Smits)

Spreker-SmitsWerken met waarden: morele reflectie en management

Managers hebben, net als zorgprofessionals, veelvuldig te maken met morele dilemma’s. Bijvoorbeeld kwesties over verantwoordelijkheden van professionals en familie van mensen met een verstandelijke beperking. Maar ook over veiligheid, verdeling van middelen, regels invoeren of juist niet. Wat is in dit geval goed? Botsende verantwoordelijkheden, belangen en/of perspectieven maken deze kwesties ingewikkeld.

In deze interactieve workshop krijgen deelnemers handvatten om deze kwesties te benaderen langs de weg van waarden in de zorgorganisatie. We doen een aantal oefeningen in morele reflectie en bespreken ervaringen en dilemma’s uit de praktijk.

Aan de hand van casuïstiek, liefst uit de werksituatie van de deelnemers zelf, maken we kennis met Dilemma’s in kaart, een laagdrempelige methode voor moreel beraad waarin waarden en perspectiefwisseling centraal staan.

 Download presentatie.

Drs. Marcia Smits is stafmedewerker bij Reliëf, christelijke vereniging van zorgaanbieders